Ana Sayfa / astronom / Battani kimdir

Battani kimdir

Battani kimdir, Gökbilimci, astrolog ve matematikçi

Arap gökbilimci, astrolog ve matematikçi’dir. Bir yılı 365 gün, 5 saat, 46 dakika ve 24 saniye olarak ölçmüştür. Battani devrinin en mühim astronomlarından ve matematikçilerindendir.

Battani, 850 senesinde Harran’da dünyaya gelmiştir. Tam adı Ebu Abdullah Muhammed bin Cabir bin Sinan er-Rekki es-Sabi el-Battani’dır.

Battani, bir yılı 365 gün, 5 saat, 46 dakika ve 24 saniye olarak ölçmüştür. Ek olarak Sin x = a cos x eşitliğini buldu.

Rakka’da hususi bir gözlemevi kurmuş ve burada 887-918 tarihleri içinde son aşama mühim gözlemler yapmıştır.

Güneş, Ay ve gezegenlerin hareketlerini gözlemlemiş, yörüngelerini doğru bir şekilde belirlemeye çalışmıştır.

Güneş ve Ay tutulmaları ile ilgilenmiş, mevsimlerin süresini büyük bir doğrulukla hesaplamıştır. Ek olarak, ekliptiğin eğimini de başarmıştır.

Bununla birlikte matematikçi de olan Battâni, bu alanda da son aşama mühim emek harcamalar yapmıştır.

Sinüs, kosinüs, tanjant, kotanjant, sekant ve kosekantı gerçek anlamda ilk kere kullanan bilim adamının Battâni olduğu söylenmektedir.

Battâni, emek harcamaları esnasında bazı temel trigonometrik bağıntılara ulaşmış ve bu tarz şeyleri astronomik hesaplamalarda kullanmıştır.

M.Charles, “Geometride Metodların Tarihî Görünümü” adli eserinde, Battânî´den söz ederken, onun sinüs ve kosinüs tabirlerini ilk kullanan şahıs bulunduğunu ifade eder ve bu tabirleri güneş saati hesaplamasında bulduğunu, ona uzayan gölge adını verdiğini, buna çağıl geometride “tanjant” dendiğini belirtir.

Battânî´nin senelerce ilkin kullandığı buluşları Batı asırlarca sonrasında kullanabilmiş ve onlara sahiplenmiştir.

İslâm Zamanı Araştırıcılarından Prof. Philip Khuri Hitti “Muhtasar Arap Zamanı” eserinde şunları kaydeder: “Şüphesiz matematik bilginleri tanjant hakkında Battânî’den sadece beş çağ sonrasında informasyon sahibi olabildiler.

(Alman gökbilimci ve matematikçisi) Regiomantanus (1436-1476) bununla müşerref olmasına rağmen ondan bir çağ sonrasında yaşayan Kopernik (Copernicus,1473-1543) bunu tanımıyordu.”

Battani, 929 senesinde Samarra, Irak’da 79 yaşlarında ölmüştür.

Eserleri :
1. Kitâbü Mârifet-il Metâli-il Bürûc fî mâ beyne erbe-il felek:
On iki burcun gök küresinin dörtte birindeki doğuş yerlerinin bilinmesi:
Ay´in tutulması, ay ve yıldızların doğuş yerlerinden bahseder.

Dunthorn 1794´te ayın asırlık hızını hesaplarken Battânî´nin ay ve güneş tutulmalarıyla ilgili rasatlarından oldukça faydalanmıştır.

Boylamları 0° den 36° ye kadar kıymetlerine karşılık eden yıldızların doğuş yerlerini gösteren bir katalogdur. Böylece bir cetveli ilk kere ilim hayatına kazandıran Battânî olmuştur.

Daha ilkin meydana getirilen Habas el-Hasîb adli ziycde (yıldız katalogu) bu şekilde bir cetvel bulunmamaktadır.

2. Risâletünfî tahkîk-i akdâr-il ittisâlât:
Yıldızların Yanyana gelme ölçülerinin araştırılması ile alakalı kitapçık: Yıldızların enlemlerinden faydalanarak ışıklarını göndermelerini küresel trigonometriden faydalanarak izah etmektedir.

3. Serh-ul Makâlât-il erbai li-Batlamyus:, Batlamyus´un “Dört Kitap” adlı eserinin açıklaması.
4. Ez-Zîyc:
Astronomiden bahsetmektedir. Battânî´nin en mühim ve günümüze kadar gelebilen tek kitabıdır. Yapıt Battânî´nin rasatlarından elde etmiş olduğu neticeleri de içine almaktadır.

Bu yaratı yalnız İslâm dünyasında değil Orta çağda ve Rönesansın ilk devrelerinde Avrupa küresel trigonometri üstünde derin tesirler icra etmiştir.

Kitap Kral X.Alfons(öl.1284) tarafınca Arapçadan İspanyolca´ya çeviri ettirilmiştir.

1143 senesinde İspanya´da Robertus Retinensis tarafınca çeviri edilmis ise de günümüze kadar gelemeden kaybolmuştur.

Ek olarak kitap 12.yüzyılın ilk yarısında Tivoli´li Piato Tiburtinus tarafınca Latinceye cevrilmistir.

Ek olarak Regiomantanus(1436-1476), Sabiî Cetvelleri adıyla şöhret gören bu ziycleri astronomiye ilişkin önsözüyle bir serhini Latince´ye çevirmiştir. Önsöz 1537´de Fergânî (?-860) nin eseriyle beraber Nürnberg´de basılarak Avrupa ilim hayatına sunulmuştur.

1645´te de Bolonya´da tek yaratı hâlinde “Johannes Regiomontanus“´un bir kaç ilavesiyle “Albategnius (Battânî)´un Astronomi ilmine dair Eseri” adi altında Latince bir başlıkla yayınlanmıştır.

Kopernik (1473-1543)de bu İslâm âliminin eserleriyle etraflıca ilgilenmiş ve oldukça istifadeler etmiştir.

Onun eserleri 1800 senesinde bile Kahire´li Ibni Yunus (?-1009)´un eserleriyle beraber Fransiz Laplace(1749-1827)´in incelemelerinde destek olmuştur. Bu Ziyc Dogu´da Ilhânî Ziyc çıkıncaya kadar kullanılmıştır.
Battânînin astronomideki hizmetlerini yad etmek isteyen Bati, Ay´a onun da adını verdi. Ay haritalarında, Bati´da olarak kaydedilmiştir.

Battani kimdir

Gökbilimci

    , Matematikçi

 

Uyarı: Sitemizde yer edinen ve alacak yazı, haber, yazı, video, yorum ve tüm mevzular kategoriler tıbbi bilgiler bir tek genel bilgilendirme amaçlıdır. Bu bilgiler vakit içinde geçerliliğini kaybedebilir. Sitede yer edinen bu bilgiler hiçbir süre doktor muayenesinin yerini alamaz, doktor muayenesi ve tedavisi yerine kullanılamaz, kişisel teşhis ve tedavi yönteminin seçimi için değerlendirilemez. Sitemiz, uzman bir doktora danışılmadan meydana getirilen herhangi bir uygulamadan doğabilecek zarardan görevli tutulamaz. Sitemizi ziyaret eden, yorum icra eden kişiler, bu ikazları kabul etmiş sayılacaktır. Arkadasca isminde herhangi bir bireysel yada kurumsal şirket , siteler ve kişiler ile ilgili en küçük bir bağlantısı , ortaklığı ve benzeri ilişkileri yoktur.

Bu habere de bakabilirisiniz

Alan Turing kimdir

Alan Turing kimdir, II. Dünya Savaşı sırasında Alman şifrelerinin kırılması konusunda önemli çalışmalara imza atan ekibe değerli katkılar yapmıştır. Bilgisayar biliminin kurucusu sayılmaktadır. Alan Turing, İkinci Dünya Savaşı’nda İngiltere ile Almanya deniz savaşındayken İngiltere’nin Almanya’yı yenmesinde Turing’in “Enigma” adı verilen şifre makinelerinin metinlerini çözmeye yarayan bir makine tasarlaması sayesinde oldu. Bu yeni makine dünyanın ilk bilgisayarı unvanını aldı.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

çocuk porno